fa ارائه روشی مبتنی بر هوش محاسباتی، برای بهبود افزایش طول عمر شبکه های حسگر بی سیم فناوری اطلاعات و دانش Information and Knowledge Technology كاربردي Applicable <div align="right" style="direction: rtl">پیشرفت های اخیر در زمینه الکترونیک و مخابرات بی سیم، توانایی طراحی و ساخت حسگرهایی را با توان مصرفی پایین، اندازه کوچک، قیمت مناسب و کاربری های گوناگون داده است. ظرفیت محدود انرژی حسگرها، چالش بزرگی است که این شبکه ها را تحت تاثیر قرار می دهد. خوشه بندی به عنوان یکی از روش های شناخته شده برای مدیریت این چالش استفاده می شو. برای یافتن مکان مناسب سرخوشه ها از الگوریتم رقابت استعماری که یکی از شاخه های هوش محاسباتی می باشد استفاده شده است. سرخوشه ها توسط مدل سه سطحی در ارتباط هستند، تا سرخوشه هایی با ظرفیت انرژی کم و دور از ایستگاه به عنوان سطح سوم شناخته شده و به طور غیر مستقیم با ایستگاه پایه به تبادل اطلاعات بپردازد. این موضوع باعث افزایش طول عمر شبکه های حسگر بی سیم می شود.</div> <p>Recent advances in wireless electronic and communications provide us the ability to build small, economical sensors with low power consumption and many diverse applications. Limited energy capacity of sensors is a huge challenge that will affect these networks. Clustering has been used as a well-known method to handle this challenge. To find appropriate location of clusters' heads, imperialist competitive algorithm as an emerging topic in computational intelligence has been used. Clusters' heads are connected in a three-level model so that cluster heads with low energy capacity and far from station are considered as level three indirectly communicating with base station. This eventually increases lifetime of wireless sensor networks.</p> شبکه های حسگر بی سیم, پوشش شبکه, طول عمر شبکه ,الگوریتم رقابت استعماری. wireless sensor networks,wireless network coverage,network lifetime,computational intelligence 25 36 http://jor.iranaict.ir/browse.php?a_code=A-10-636-1&slc_lang=fa&sid=1 faezeh talebiyan فائزه طالبیان talebiean.faezeh32@yahoo.com 10031947532846003082 10031947532846003082 Yes دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، پردیس تحصیلات تکمیلی علوم و تحقیقات hassan khotanlou حسن ختن لو 10031947532846003083 10031947532846003083 No هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان mansor esmaeilpour منصور اسماعیل پور 10031947532846003084 10031947532846003084 No هیئت علمی ازاد دانشگاه آزاد همدان